جزئیات سیلاب تاریخی در مسجد سلیمان
لوازم حیوان خانگی: در نیمه شب هفت دی و بامدادان هشت دی در صورتی که خروجی سد گتوندعلیا در حداقل خود قرار داشت، رواناب سیلابی شور دشت بزرگ ناشی از بارندگی منطقه مسجدسلیمان غرب ایذه و شمال هفتگل با حجمی زیاد موجب شد تا به ناگهان کارون پرآب شود.
جواد مرشدی: در حالیکه بیشتر از یک سال از آخرین بارندگی در مسجد سلیمان گذشته بود (۱۷ الی ۲۰ آذر ۱۴۰۳)و درست پس از خشکسالی شدید سال قبل که تا انتهای پاییز امسال به طول انجامید هفته ی پیش این شهر شاهد یکی از سنگین ترین نزولات آسمانی طی سالهای اخیر بود. در این روز بارندگی شدید و رواناب سنگین رود فصلی موجب شد با وجود آماده باش کامل تمامی دستگاه های امدادی حادثه تلخ نشست جاده ایرخ دهد و ضمن جان باختن یک نفر پل قدیمی سی میلی در جاده قدیمی هفتگل مسجدسلیمان بعد از ۱۱۰ سال تخریب گردد. روز جهارشنبه نیز استاندار خوزستان از آبگرفتگی ناشی از سیل ۴۰۶ واحد مسکونی مسجدسلیمان ( ۳۴۰ واحد مسکونی در مناطق شهری و ۶۶ واحد در مناطق روستایی )خبر داد. در خبر آنلاین برای پیگیری دقیق تر چگونگی تشکیل این سیلاب به سراغ یک کارشناس حوزه آب خوزستان رفتیم.
بابک شهنی دارابی درباب این بارندگی به "خبرآنلاین"می گوید: ۵۵ میلیمتر بارندگی در مسجدسلیمان، ۹۵ میلیمتر، در تخت کبود در شرق مسجدسلیمان، ۶۵ میلیمتر در گل گیر، ۷۵ میلیمتر در بتوند و ۲۵ میلیمتر در هفتگل، موجب شد تا سیل سنگینی در منطقه شکل بگیرد واز آنجاییکه بارش های مسجدسلیمان و شمال هفتگل در حوضه رودخانه نیمه فصلی بتوند یا دشت بزرگ متمرکز می شود، این شور یکی از بزرگترین سیلابهای تاریخی خویش را ببیند. حجم آورد این سیلاب ۱۲۰ میلیون متر مکعب بودو پیک آن ۲۴۰۰ متر مکعب برثانیه بوده است.
این کارشناس نبود هیچ گونه سازه کنترلی را دلیل اصلی سیلاب می داند و اعتقاد دارد بعد از تجمیع دو شاخه اصلی آن یعنی شور تمبی در مسجدسلیمان و شور بهلول در شمال هفتگل در محلی به نام بتوند، تشکیل شور دشت بزرگ یا بتوند را داده و سپس در کارون بعد از سد مخزنی گتوندعلیا تخلیه شده و بعد از ۴۰ ساعت وارد ایستگاه اهواز گردیده و در نهایت به سمت مناطق پایین دست مارد، آبادان و در خلیج فارس تخلیه گردید.
وی چگونگی تشکیل این سیلاب را به شرط آشنایی با حوضه بتوند یا دشت بزرگ می داند و می گوید در حالت عادی این رود دارای سیلابهای خیلی کم دوام ولی دارای پیک بالایی است. رودی با دبی پایه اندک و دارای سیلابهای سنگین که دلیل آن پهنه و حوضه وسیع آن است.
او می افزاید: در واقع این رودخانه سیلابهای ناشی از بارندگی مناطق مسجدسلیمان از غرب کوه آسماری تا منطقه عمومی مسجدسلیمان تا پیش از یال جنوبی لندر، شمال هفتگل و شرق شوشتر را زهکش کرده و به کارون بعد از گتوند وارد می نماید. منطقه ابتدایی این حوضه از جایی میان مسجدسلیمان و ایذه آغاز می شود.
خط زرد رنگ مرز میان حوضه مرغاب جلوگیر که روانابهای ایذه را جمع می کند و به سد مسجدسلیمان در گدارلندر می ریزد و حوضه شور تمبی که یکی از دو سرشاخه شور بتوند یا دشت بزرگ است شهنی دارابی در تشریح شور بتوند می گوید: شور بتوند یا دشت بزرگ از به هم پیوستن شور تمبی و بهلول تشکیل می شود. حوضه آبریز آن منطقه ای به وسعت ۲۶۱۶ کیلومترمربع را در بر می گیرد. رودخانه تمبی با حوضه آبریزی به مساحت ۸۰۰ کیلومتر مربع و آورد سالانه ۱۵۵ میلیون متر مکعب از کوههای سردلی، آسماری، موردقل و دوبلوتان در حوالی گلگیر تمبی در حومه مسجدسلیمان تشکیل می شود و از آنجا سرچشمه می گیرد و بعد از پیوند با شور بهلول که آن نیز از ارتفاعات هفتگل سرچشمه می گیرد، رود دشت بزرگ (بتوند ) را تشکیل می دهد. دبی متوسط رودخانه دشت بزرگ ۴.۵ متر مکعب بر ثانیه است. اما تصور این که ما همیشه با این حجم یا چیزی نزدیک به این مواجه هستیم. سخت تصوری اشتباه است. دبی پایه و دائمی این رودخانه زیر ۰.۵ متر مکعب بر ثانیه است. ولی سیلابهای سنگین که ناشی از بارشهای سنگین شهر و حومه مسجدسلیمان تا یال جنوبی دره لندر می باشد تا شمال هفتگل سبب می شود، تا این رودخانه جان بگیرد و رواناب قابل توجهی را در شمال شهر شوشتر به کارون تحویل دهد. این کارشناس ادامه می دهد: همانطور که می دانیم مسجدسلیمان، بارانگرد، تمبی و نواحی همسایه در فصلهای خاصی دارای بارندگی موثر هستند که از اواسط آبان تا اوسط اردیبهشت است بنابراین ما باید در این ایام و فقط در زمان بارندگی و کوتاهی بعد از فروکش بارندگی شاهد فعال شدن این رودخانه باشیم. قابل ذکر است بر این رود، سدی وجود ندارد و رواناب آن مستقیم وارد کارون و سپس پایین دست اهواز و در نهایت اروند رود و خلیج فارس می شود. دارابی اضافه می کند شور تمبی از جنوب مسجدسلیمان عبور می کند و در زمان بارشهای سنگین آن منطقه در فصل پاییز زمستان و حتی بهار، اوج می گیرد. در واقع تمام بارشهای حوضه مسجدسلیمان نرسیده به دره لندر طی مسیل ها و نهرها و آبشارهای مختلف از تمبی، چهار بیشه و مالکریم به این نهر واریز می شوند و سپس راه خویش را به سمت بتوند می گشاید. این رود در بتوند جایی در جاده مسجدسلیمان به اهواز و شوشتر رخ می نماید. در مقابل بارش های اندیکا در شمال سد مسجدسلیمان و یال شمالی این دره و همینطور رواناب خروجی از سد شهید عباسپور وارد سد جریانی مسجدسلیمان می شود و از انجا به دریاچه سد گتوندعلیا واریز می شود. اما روانابهای یال جنوبی که از سمت روستای تلبزان مسجدسلیمان به سمت مخالف یعنی جنوب رفته راهی حوضه دشت بزرگ می شود و تمام روانابهای مسجدسلیمان از تمبی تا مالکریم را جمع می کند. اینجا مرزی بین حوضه دشت بزرگ و حوضه اصلی کارون می باشد. او با ذکر این مثال که خیلی وقتها در زندگی انسانها فقط یک اتفاق کوچک باعث می شود، تا سرنوشت انسان به کلی عوض شود، یک نفر از سویی برود و فردی دیگر کنار او به سویی دیگر برود و دیگر هیچ گاه او را نبینند می گوید رودخانه ها و روانابها نیز در این مورد با ما انسانها اشتراک دارند. گاهی هنگام بارندگی یک قطره باران از یک سو می رود و قطره کناریش از طرفی و هر دو مسیری کاملا متفاوت را در پیش می گیرند و یال جنوب لندر جایی است که چنین سرنوشتی برای قطرات آب رقم می زند. بارانگرد را همه به بازار فروش گوشت گوسفند در جاده اهواز باغملک و ایذه می شناسند.. به گفته این کارشناس آب خوزستان مرز دیگر این حوضه در قسمت شمالی، روستای بارانگرد است. اما بارانگرد دلیلهای دیگری برای معروفیت دارد، همانطور که نامش پیداست آنجا مکانی باران خیز است. و به شکلی مرز چند حوضه است. در بارندگی رور ۷ دی ۱۴۰۴ در این مکان خیلی باران خیز ۱۵۵ میلیمتر باران بارید. شمال آنجا روانابها به حوضه مرغاب جلوگیر متعلق می باشد، که رواناب آن بین سدهای شهید عباسپور و گدارلندر(مسجدسلیمان) به کارون می پیوندد. روانابهای جنوبی آن راه خویش را به سمت رودخانه مال آقا و حوضه جراحی می گشایند. اما آبهایی که در سمت غرب آن شکل می گیرند، اولین جرقه تشکیل شور تمبی را می زنند.. ۱۰ کیلومتر در غرب بارانگرد اغلب بارانی، استارت حوضه دشت بزرگ آغاز می شود. روانابهای یک بارندگی در این منطقه به شکل میلیمتری سرنوشتهای متفاوتی پیدا می کنند. برای اینکه این سرزمین مرز میان حوضه ها است. همینطور شهر هفتگل ضلع جنوب شرقی بالادست آن است، که بارندگی های کوههای شمال هفتگل از آنجا به شور بهلول راهی می شوند. ایستگاه تبخیرسنجی بارانگرد ۳ آبان ۱۴۰۰ اواخر عصر کرونا وی در پاسخ به این سؤال که حالا با موقعیت و نقشه این حوضه آشنا شدیم به اتفاقات روز ۷ دی بپردازید به خبرآنلاین می گوید: در اثر بارندگی های شدید در شمال هفتگل رواناب سنگینی در شاخه جنوبی رود بتوند به نام شور بهلول تشکیل شد و شتابان به سمت پایین دست خود یعنی شمال شرق حرکت کرد و به شمال نفت سفید به محلی به نام پل سی میلی رسید. این پل بر جاده قدیمی مسجدسلیمان به هفتگل قرار دارد و از زمان اکتشاف نفت توسط انگلیسیها تولید شده بود.
در این روز بارندگی شدید و رواناب سنگین رود فصلی موجب شد تا پل قدیمی سی میلی در جاده قدیمی هفتگل مسجدسلیمان بعد از ۱۱۰ سال خدمت تخریب شود.
همچنین در سمت مقابل روانابی که از تخت کبود در شروع حوضه شور تمبی آغاز شده بود از گلگیر گذشت و واردمسجدسلیمان گردید. این رواناب شاخه شمالی این رود به نام شور تمبی می باشد
رواناب سیلابی بعد از ورود به مسجدسلیمان به مالکریم وارد شد. پل درحال ساخت مالکریم از جا کنده شد. وسازه نیمه ساخته بسمت پل قدیمی حرکت کرد.
اما پل قدیمی در یک اقدام تاریخی مانع از حرکت آن به پایین دست شد.
رواناب از کنار محلات آن مانند هشت بنگله نیز گذشت.
همچنین در راه حرکت به سمت شمال شرقی از پل باشگاه مرکزی مسجدسلیمان نیز با شدت گذشت.
و البته در هر منطقه رواناب ناشی از بارندگی مناطق مختلف به آن افزوده شد. شور تمبی بدین سان خیلی پرقدرت گردید.
به این ترتیب رواناب شور تمبی جنوب مسجدسلیمان و شور بهلول شمال هفتگل و نفت سفید به یکدیگر پیوستند و شور بتوند یا دشت بزرگ تشکیل شد.
این رود به سمت جاده مسجدسلیمان به شوشتر و اهواز می رسد تا به پل بتوند برسد. این پل بر جاده مورد اشاره قرار دارد.
پل بتوند جاده اهواز مسجدسلیمان ۱۳ آذر ۱۳۸۶ درزمانی که رواناب چندانی جریان نداشته است.
سپس رواناب دشت بزرگ وارد این منطقه وایستگاه اندازه گیری به همین نام می شود.
پس از منطقه دشت بزرگ رواناب به رود کارون رسید و با خروجی سد مخزنی گتوندعلیا یکی شد. در حالت عادی این رودخانه در مقابل خروجی سد گتوندعلیا حرفی برای گفتن ندارد اما در نیمه شب هفت دی و بامدادان هشت دی در حالی که خروجی سد گتوندعلیا در حداقل خود قرار داشت، رواناب سیلابی شور دشت بزرگ ناشی از بارندگی منطقه مسجدسلیمان غرب ایذه و شمال هفتگل با حجمی زیاد موجب شد تا به ناگهان کارون پرآب شود.
رواناب شور تمبی بعد از پیوستن به شور بهلول، شوردشت بزرگ را تشکیل داد و به کارون بعد از گتوند پیوست و سپس سبب آبگرفتگی در شوشتر و بندمیزان گردید
همچنین در روز ۷ دی و در حالی که در مناطق مسجدسلیمان و هفتگل بارندگی سنگینی برقرار بود آبشارهای جاده مسجدسلیمان به اهواز نیز فعال شد.
وقوع ۴۵ میلیمتر بارندگی در ملاثانی و شمال آن نیز سبب شدتا رواناب در همان روز ۷ دی ۱۴۰۴ بطور موقت جاده اهواز به مسجدسلیمان را ببندد. عدم کار و تکمیل میانبر اهواز / مسجدسلیمان از جانب اداره راه موجب شد تا ارتباط مرکز و جنوب استان با شمال و شرق استان قطع شود. مسؤلان اداره راه خوزستان بتازگی با پیش کشیدن مبحث مهندسی ارزش می خواهند مانع از ساخت میانبر اهواز / مسجدسلیمان شوند.
اما به هرصورت رواناب بتوند که در نیمه شب به کارون پیوست به سمت جنوب تغییر مسیر داد.
در بامداد روز ۸ دی رواناب مورد اشاره وارد بستر اصلی کارون شد و آنرا خیلی پرآب ولی گل آلود کرد. این رواناب بعد از آغاز شدن هوابه بندمیزان شوشتر رسید و آن مکان را گرفتار آبگرفتگی کرد.
این حجم آب در ساعت ۲ بامدادان روز ۹ دی به ملاثانی رسید و با رواناب دز یکی گردید.
ورواناب سیلاب مورد اشاره سپس به سمت اهواز حرکت کرد و در ساعت ۷ بامداد روز ۹ دی ۱۴۰۴ اهواز با دبی ۱۰۹۹ متر مکعب برثانیه پیک خویش را تجربه نمود و کارون بعد از مدتها پرآب شد.
کارون
کارون در مقطع اهواز تا قبل از این رویداد رواناب چندانی نداشت ولی بعد از رسیدن رواناب ناشی از شور بتوند برای مدت کوتاهی پرآب گردید.
۲۱۲
منبع: petpart.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب